Značaj projekta „PIROUETTE Phase 2 – KreARTivna zajednica“ koji provodi Agencija lokalne demokratije (LDA) Mostar ogleda se u njegovoj sposobnosti da autentični glas mladih Mostara transformiše u snažnu globalnu poruku, dokazujući da se kroz umjetnost i aktivizam granice brišu, a zajednički problemi rješavaju solidarnošću koja nadilazi geografske okvire.
Upravo se u toj sinergiji scenskog pokreta i društvenog aktivizma rodila „Ćelija“ – upečatljiv performans kroz koji je petoro mladih ljudi dalo svoj glas jednoj od najtežih tema današnjice: porodičnom nasilju i femicidu. Ovaj umjetnički krik svoju je međunarodnu potvrdu dobio u Berlinu, na evropskoj pozornici koja je postala mjesto susreta kroz razmjenu mladih (Youth Exchange). Ova razmjena je okupila 30 mladih iz šest država – Bosne i Hercegovine, Srbije, Crne Gore, Njemačke, Irske te Kosova, a nastupajući ispred svojih vršnjaka, mladi Mostarci su pokazali kako lokalni otpor šutnji postaje univerzalni jezik osviještenosti.
Njihovom nastupu u Berlinu prethodila je premijerna izvedba performansa „Ćelija“, izvedena 15. maja pred lokalnom publikom na Maloj sceni “Karel Čapek” u Mostaru, nastala kao kruna višemjesečnog procesa istraživanja aktuelnih društvenih tema, analiziranja umjetničkog izraza i vizija ovih mladih ljudi.
Od istraživanja do scene: Višemjesečni proces transformacije
Važno je naglasiti da performans „Ćelija“ nije izolovana umjetnička produkcija, već rezultat višemjesečnog strukturiranog procesa unutar projekta PIROUETTE Phase 2. Cijeli put je razvijen prema metodologiji zasnovanoj na priručniku „Performing Change“, koji na inovativan način povezuje neformalno obrazovanje i performativne umjetnosti.
Prije nego što su prvi put stali pod svjetla reflektora, učesnici su prošli kroz intenzivne faze učenja, istraživanja i osnaživanja kroz prizmu globalnog obrazovanja. Nisu govorili o apstraktnim pojmovima, već su kroz fokus grupe i pažljivu procjenu potreba svoje zajednice pronalazili bolne tačke koje njihova sredina dijeli sa svijetom – poput teške društvene šutnje i nevidljivih niti nasilja. Prema tome, radionice globalnog umjetničkog izraza (Global Art Fusion) bile su ključni dio rada gdje su mladi, koristeći umjetničke tehnike, razvijali konkretan scenski materijal na osnovu prethodno stečenog znanja.
Od neznanaca do jedinstvenog glasa uz podršku LDA Mostar
Ono što „Ćeliju“ čini dodatno interesantnom jeste činjenica da se akteri ovog performansa do početka projekta nisu poznavali. Upravo kroz inicijativu Agencije lokalne demokratije Mostar, ovi mladi ljudi – koji su prethodno prošli kroz treninge i lokalne radionice – dobili su siguran prostor da kanališu svoju kreativnu energiju. Izgradili su povjerenje potrebno da progovore o temi koja zahtijeva ogoljenu iskrenost, dokazujući da umjetnost ima moć da ujedini vizije mladih, Za razliku od klasičnih scenskih formi, publika u Mostaru i Berlinu je imala priliku vidjeti djelo čiji su isključivi autori upravo mladi učesnici. Oni su istražili simboliku „ćelije“ – od one porodične, koja bi trebala biti utočište, do sistemskih ćelija šutnje koje vode do tragičnih ishoda, a projekat PIROUETTE 2, koristeći performativne umjetnosti kao alat neformalnog obrazovanja i društvenog angažmana je poslužio kao savršen put da pretoče svoje vizije u jedan upečatljiv performans.
Globalna poruka iz Mostara
Performans „Ćelija“ ostavio je jasnu poruku: mladi koji dobiju priliku, mentorstvo i strukturiranu edukaciju nisu samo posmatrači, već svjesni akteri spremni da zahtijevaju promjenu. Njihov glas je podsjetnik da borba protiv femicida počinje onog trenutka kada odlučimo da mrak zamijenimo svjetlom istine. Ovaj rad nosi snažnu međunarodnu dimenziju, jer kroz glas mladih Mostaraca progovaraju univerzalne teme rodno zasnovanog nasilja.
Projekat provodi konzorcij od šest partnera iz zemalja Zapadnog Balkana i Evropske unije, a sufinansiran je kroz program Erasmus+.
